Monday, 12 June 2017

Kognitivna ergonomija


Kognitivna ergonomija obrađuje mentalne procese kao što su percepcija, pamćenje, mišljenje i motoriku i kako na njih utiče interakcija sa ostatkom posmatranog sistema. Proces kojim se čovek orijentiše među pojavama i stvarima spoljnjeg sveta naziva se spoznajni proces koga čine: oseti, percepcija, učenje, mišljenje i pamćenje.

Oseti su odrazi pojedinih svojstava predmeta i pojava spoljnjeg sveta u našoj svesti. Percepcija ili opažanje je proces koji senzornim informacijama daje značenje, povezuje ranije iskustvo i aktuelno doživljavanje, omogućava uspostavljanje i održavanje unutrašnje kohezivnosti i jedinstva znanja o relevantnim delovima spoljašnjeg sveta ili stvarnosti u celini. Značajni predmeti opažanja u organizacijama su:
o    Opažanje radne uspešnosti.
o    Opažanje organizacijskih uloga.
o    Opažanje ličnosti.
o    Opažanje pojedinih grupa ili kategorija članova organizacije.

Percepcija obuhvata traganje, pribavljanje i obradu informacija. Ljudi primaju stimulanse iz okruženja preko svojih pet čula: ukusa, mirisa, sluha, vida i dodira. Način na koji osoba interpretira stimulanse će voditi odgovoru (otvorenom, prikrivenom ili i jednom i drugom).

Učenje kojim se stiču nove navike, znanja i iskustvo, predstavlja pamćenje. Pamćenje je mogućnost usvajanja, zadržavanja i korištenja informacija. Ono je značajno za čoveka, za njegov razvoj i njegov identitet. Mišljenje (ili tok mišljenja) je mentalni proces koji se odlikuje rasuđivanjem i zaključivanjem, odnosno shvatanjem uzročno-posledičnih veza između različitih pojmova.

Motorika ima važnu ulogu u pokretanju celog tela. Pokrete izvodimo pomoću glatkih, te velikih i malih poprečno-prugastih mišića koji omogućuju statičke i dinamičke pokrete tela kao npr. držanje glave, sedenje, stajanje, hodanje, penjanje i slične pokrete.
Motoričke sposobnosti su sposobnosti izvođenja motoričke aktivnosti u odnosu na fizičke parametre (prostor, vreme, sila) i mogu biti:
(a) primarne motoričke sposobnosti - koordinacija, brzina, preciznost, ravnoteža, snaga, gipkost i
(b) sekundarne motoričke sposobnosti - sposobnost regulacije kretanja (za izvođenje kretanja u prostoru i vremenu) i sposobnost energetske regulacije (za optimalno korištenje energije tokom aktivnosti).

Aspekti kognitivne ergonomije su: mentalni napor, donošenje odluka, interakcija sa računarima, ljudska pouzdanost i radni stres.